Mua thực phẩm chức năng (TPCN) mà không đọc nhãn giống như ký hợp đồng không xem phụ lục: nhìn thì “ổn”, đến lúc có vấn đề mới tá hỏa vì toàn điều khoản nằm ở… chữ nhỏ. Nhãn sản phẩm là nơi nói thật nhất về TPCN — còn quảng cáo chỉ là nơi nói hay nhất. Dưới đây là 7 điểm bắt buộc phải nhìn trước khi bạn bỏ tiền.

1) Tên sản phẩm + dạng bào chế: bạn đang mua “viên”, “bột” hay “combo”?

Nghe tưởng đơn giản nhưng nhiều người nhầm giữa:

• Viên nang/viên nén/gummies (khác nhau về liều, đường hấp thu, phụ gia)

• Bột/ gói hòa tan (thường có chất tạo vị, đường/sweetener)

• Siro/ dung dịch (có thể có chất bảo quản)

Mẹo nhanh: nếu bạn kiêng đường hoặc có bệnh nền, hãy cảnh giác với dạng “ngon miệng” (gummies/siro) vì dễ có thêm thành phần phụ.

2) Thành phần chính: nhìn “active ingredients” chứ đừng bị dắt bởi câu chữ

Trên nhãn thường có 2 nhóm:

• Thành phần hoạt tính (active): thứ tạo ra giá trị (vitamin, khoáng, probiotic, omega-3, collagen, chiết xuất…)

• Tá dược/phụ gia (excipients): chất độn, tạo màu, tạo hương, chất chống vón…

Bạn cần tập trung vào thành phần hoạt tính. Đừng để các cụm từ “premium”, “extra”, “đậm đặc”, “siêu hấp thu” làm bạn quên nhìn cái cốt lõi là có gì trong đó.

Mẹo nhanh: Với thảo dược/chiết xuất, hãy tìm xem có ghi tỷ lệ chiết xuất (ví dụ 10:1) hoặc chuẩn hóa hoạt chất (standardized) không. Không có thì khó so chất lượng giữa các hãng.

3) Hàm lượng mỗi khẩu phần: đây là “điểm quyết định giá trị”

Nhãn thường ghi:

• Per serving / mỗi khẩu phần (ví dụ 2 viên)

• Hoặc per capsule/tablet (mỗi viên)

Bạn phải quy đổi cho đúng. Ví dụ:

• Nhãn ghi “Collagen 5,000 mg per serving (2 tablets)” → mỗi viên chỉ 2,500 mg.

• Nhãn ghi “Vitamin D3 1,000 IU per capsule” → rõ ràng, dễ tính.

Mẹo nhanh: Đừng so giá theo “giá/hộp”. Hãy so theo giá/1 liều dùng/ngày hoặc giá/1g hoạt chất.

4) Liều dùng & cách dùng: đúng liều mới ra hiệu quả, sai liều dễ rủi ro

Nhãn tốt sẽ ghi rõ:

• Uống mấy viên/ngày

• Trước hay sau ăn

• Dùng theo liệu trình hay dùng thường xuyên

Điều bạn cần chú ý:

• Liều khuyến nghị có phù hợp mục tiêu của bạn không?

• Có hướng dẫn cho người mới dùng (tăng liều từ từ) không? (hay gặp ở probiotic, magnesium…)

Mẹo nhanh: Nếu bạn đang dùng nhiều TPCN, kiểm tra có bị trùng hoạt chất (vd: multivitamin + thêm kẽm + thêm D3K2) dẫn đến dùng quá mức hay không.

5) Đối tượng sử dụng + chống chỉ định: phần này “cứu bạn” nhiều hơn bạn nghĩ

Trên nhãn thường có:

• Đối tượng phù hợp: người lớn, trẻ em, phụ nữ…

• Cảnh báo: phụ nữ có thai/cho con bú, người bệnh nền, người đang dùng thuốc…

Đây là nơi bạn phải nghiêm túc.
Nếu bạn có bệnh nền (gan thận, tim mạch, rối loạn đông máu, tiểu đường…) hoặc đang dùng thuốc (đặc biệt thuốc chống đông), hãy xem kỹ cảnh báo. TPCN có thể “hiền”, nhưng tương tác thì không hiền.

6) Số lô – hạn dùng – điều kiện bảo quản: kiểm tra để tránh mua hàng “mệt mỏi”

TPCN dễ bị giảm chất lượng nếu:

• Để nơi nóng ẩm, ánh nắng

• Mở nắp lâu, hút ẩm

• Vận chuyển không tốt

Bạn cần nhìn:

• Số lô (Lot/Batch): có rõ ràng không?

• Hạn dùng (EXP): còn đủ dài không?

• Bảo quản: “nơi khô mát”, “tránh ánh sáng”, có cần “đậy kín” không?

Mẹo nhanh: Probiotic/enzymes/omega-3 thường “nhạy” hơn. Nếu nhãn yêu cầu bảo quản đặc biệt mà cửa hàng để ngoài kệ nóng — bạn hiểu rồi đó.

7) Nhà sản xuất/đơn vị chịu trách nhiệm + nguồn gốc: minh bạch mới đáng tin

Trên nhãn cần có:

• Nhà sản xuất (manufacturer)

• Đơn vị chịu trách nhiệm

• Địa chỉ, thông tin liên hệ

Bạn nên ưu tiên sản phẩm:

• Có thông tin minh bạch, dễ truy xuất

• Có hướng dẫn sử dụng rõ ràng, không mập mờ

• Không “úp mở” công dụng kiểu chữa bệnh

Mẹo nhanh: Nếu nhãn “khoe” tiêu chuẩn như GMP/ISO/HACCP… thì hãy coi đó là điểm cộng, nhưng vẫn phải quay lại 3 thứ cốt lõi: thành phần – hàm lượng – liều dùng.

Bonus: 3 “cờ đỏ” thấy là nên cân nhắc lại

1. Nhãn/marketing ám chỉ chữa bệnh (“điều trị khỏi”, “cắt tận gốc”).

2. Không ghi rõ hàm lượng hoạt chất hoặc ghi rất chung chung.

3. Hướng dẫn dùng mơ hồ, không có cảnh báo nhóm đặc biệt.

Kết luận

Đọc nhãn TPCN không khó, chỉ cần bạn nhớ 7 điểm: dạng bào chế – thành phần – hàm lượng – liều dùng – đối tượng/cảnh báo – số lô/hạn dùng/bảo quản – nhà sản xuất. Làm đúng 2 phút này, bạn sẽ tránh được 80% cú mua nhầm và dùng sai.